Pożyczyć od kogo и pożyczyć komu

pożyczać (pożyczyć) od kogo – взять (брать) в займы, сочетается с существительным в родительном падеже с предлогом

pożyczać (pożyczyć) komu – дать (давать) взаймы – сочетается с существительным в дательном падеже

Pan Kowalski pożycza pieniądze panu Nowakowi. Pan Nowak pożycza pieniądze od pana Kowalskiego. — Пан Ковальский дает взаймы пану Новаку. Пан Новак берет взаймы у пана Ковальского.

Brat pożycza pieniądze siostrze. Siostra pożycza pieniądze od brata. — Брат одалживает деньги сестре. Сестра берет взаймы у брата.

Даты в польском языке

Как читать год в дате в польском языке

Числа, обозначающие даты, читаются так:

  • первые две цифры  – как количественные числительные
  • две последние –  как  порядковые числительные

1805 год – tysiąc osiemset piąty rok

1987 год – tysiąc dziewięćset osiemdziesiąty siódmy rok

2009 год – dwa tysiące dziewiąty rok

Как называть даты в польском языке:

Сегодня третье сентября. –  Dziś jest trzeci września.

Порядковое числительное trzeci стоит в мужском роде.

Как сказать о событии, которое наступит в определенный день:

Я еду в Польшу двадцать третьего мая. – Jadę do Polski dwudziestego trzeciego maja. 

Порядковое числительное dwudziestego trzeciego стоит в родительном падеже.

Количественные числительные в польском языке — liczebniki główne

Порядковые числительные в польском языке — Liczebniki porządkowe

Która godzina? — Время в польском языке – часы, минуты, определение времени

Примеры

  • Magnetowid został wynaleziony w tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym trzecim roku.
  • Mrożone jedzenie zostało wynalezione w tysiąc dziewięćset dwudziestym czwartym roku. 
  • Pierwszy komputer pojawił się w tysiąc dziewięćset czterdziestym czwartym roku.
  • Pierwszy rower został skonstruowany w Szkocji w tysiąc osiemset trzydziestym dziewiątym roku.
  • Telefon został wyprodukowany w tysiąc osiemset siedemdziesiątym szóstym roku. 
  • Zapałki zostały wynalezione w tysiąc osiemset osiemdziesiątym piątym roku. 

17.01 Dzisiaj jest siedemnasty  stycznia.

21.02 Dzisiaj jest dwudziesty  pierwszy  lutego.

3.03 Dzisiaj jest trzeci marca. 

19.04 Dzisiaj jest dziewiętnasty  kwietnia. 

6.05 Dzisiaj jest szósty maja.

28.06 Dzisiaj jest dwudziesty  ósmy czerwca. 

15.07 Dzisiaj jest piętnasty lipca.

24.08 Dzisiaj jest dwudziesty  czwarty sierpnia.

7.09 Dzisiaj jest siódmy września. 

10.10 Dzisiaj jest dziesiąty października.

30.11 Dzisiaj jest trzydziesty listopada.

20.12 Dzisiaj jest dwudziesty grudnia. 

Деепричастие в польском языке

Деепричастия в польском языке бывают совершенного и несовершенного вида.

Деепричастия несовершенного вида обозначает действие, происходящее одновременно с основным, выраженным сказуемым:

Patrząc na te piękne kwiaty, myślę o wiośnie. — Глядя на эти прекрасные цветы, я думаю о весне.

Деепричастие совершенного вида выражает действие, происходящее раньше основного, выраженного сказуемым.

Zjadłszy kolację, poszedł na spacer. – Съев ужин, он пошел на прогулку.

Образование деепричастия несовершенного вида

Это деепричастие часто употребляется в инструкции:

Korzystając z tej drukarki, trzeba brać tylko dobry papier. — При использовании этого принтера вам нужно брать только хорошую бумагу.

Деепричастие несовершенного вида образуется от глаголов несовершенного вида при помощи суффикса -ąc-, который добавляется к основе 3-го лица множественного числа настоящего времени

czytać – czytają – czytając – читая

brać – biorą – biorąc – беря

być – będąc

Образование деепричастия совершенного вида

Деепричастия совершенного вида образуются от основы прошедшего времени  глаголов совершенного вида 3 лица единственного числа мужского рода при помощи суффиксов – wszy-, –łszy

суффикс  –wszy– присоединяется к основе на гласный:

przeczytać – przeczytał – przeczytawszy – прочитав

zapomnieć – zapomniał – zapomniawszy – забыв

суффикс  –łszy- присоединяется к основе на согласный:

przynieść – przyniósł – przyniósłszy – принесши

zjeść – zjadł – zjadłszy – съев

Образование повелительного наклонения в польском языке – Tryb rozkazujący

Повелительное наклонение единственного числа

Tryb rozkazujący – повелительное наклонение

Примеры

Daj mi spokój!

Nie marnuj mojego czasu!

Nie denerwuj się!

Poczekaj chwilę.

Глаголы 1 и 2 спряжения: повелительное наклонение 2 лица ед. числа  образуется от форм 3 лица единственного числа, сокращаясь до первого согласного

pisać  – pisze – pisz  пиши
brać – bierze – bierz бери
chodzić – chodzi – chodź ходи
leżeć – leży – leż  – лежи

Глаголы 3 спряжения: повелительное наклонение 2 лица ед. числа образуются от формы 3 лица множественного числа, сокращаясь до первого согласного

czytać – czytają – czytaj   читай
powiedzieć – powiedzą – powiedz скажи
czekać – czekają – czekaj жди
jeść – jedzą – jedz ешь

Если основа заканчивается на несколько согласных, то при образовании формы повелительного наклонения к ней может добавляться суффикс -ij (-yj)

zacząć – zacznie – zacznij  начни
spać – śpi – śpij  спи

Если основа заканчивается на мягкие звуки b, p, m, w, эти звуки отвердевают

mówić – mówi – mów говори
kupić – kupi – kup купи

Нужно запомнить:

być – bądź – будь
mieć – miej – имей
chcieć – chciej – хоти
stać – stój – стой
wziąć – weź – возьми
zrozumieć – zrozum – пойми

Повелительное наклонение множественного числа

Формы повелительного наклонения 1 лица множественного числа образуются от формы 2 лица единственного числа при помощи -my:

pisz – piszmy давайте будем писать

chodź – chodźmy – давайте пойдем

Формы повелительного наклонения 2 лица множественного числа образуются от формы 2 лица единственного числа при помощи -cie:

pisz – piszcie пишите chodź – chodźcie  – пойдите

Отрицательные предложения с повелительным наклонением

В отрицательном предложении с повелительным наклонением глагол совершенного вида изменится на глагол несовершенного вида, а винительный падеж существительного на родительный.

Przeczytaj tę książkę! – Nie czytaj tej książki!

Форма idź в отрицательном предложении меняется на chodź
Idź do domu! – Nie chodź do domu!

Формы повелительного наклонения для некоторых глаголов

инфинитивповелительное наклонение
bawić siębaw się
bićbij
bać siębój się
budowaćbuduj
ciągnąćciągnij
całowaćcałuj
czyścićczyść
daćdaj
interesować sięinteresuj się
iśćidź
jechaćjedź
kochaćkochaj
kłaśćkładź
kraśćkradnij
krzyczećkrzycz
leciećleć
myślećmyśl
nieśćnieś
obejrzećobejrzyj
odpocząćodpocznij
otworzyćotwórz
pokazaćpokaż
poradzićpora
płacićpłać
pamiętaćpamiętaj
pokroićporkrój
postawićpostaw
przemoknąćprzemoknij
przewrócić sięprzewróć się
przypomniećprzypomnij
siadaćsiadaj
szukaćszukaj
sprzedaćsprzedaj
spojrzećspójrz
spytaćspytaj
studiowaćstudiuj
szyćszyj
usiąśćusiądź
wierzyćwierz
wstawaćwstawaj
wracaćwracaj
wpuścićwpuść
wstaćwstań
wykąpać sięwykąp się
wypełnićwypełnij
załatwićzałatw
zamknąćzamknij
zapiąćzapnij
zdjąćzdejmij
znaleźćznajdź
zdecydować sięzdecyduj się
żartowaćżartuj

Формы повелительного наклонения множественного числа некоторых глаголов

bądźbądźmybądźciebyć
bierzbierzmybierzciebrać
bój siębójmy siębójcie siębać się
ciągnijciągnijmyciągnijcieciągnąć
czekajczekajmyczekajcieczekać
czytajczytajmyczytajcieczytać
interesuj sięinteresujmy sięinteresujcie sięinteresować się
przemoknijprzemoknijmyprzemoknijcieprzemoknąć
przewróć sięprzewróćmy sięprzewróćcie sięprzewrócićsię
przypomnijprzypomnijmyprzypomnijcieprzypomnieć
spójrzspójrzmyspójrzciespojrzeć
stójstójmystójciestać
studiujstudiujmystudiujciestudiować
szyjszyjmyszyjcieszyć
jedźjedźmyjedźciejechać
kładźkładźmykładźciekłaść
kradnijkradnijmykradnijciekraść
kupkupmykupciekupić
leżleżmyleżcieleżeć
miejmiejmymiejciemieć
mówmówmymówciemówić
myślmyślmymyślciemyśleć
nieśnieśmynieścienieść
obejrzyjobejrzyjmyobejrzyjcieobejrzeć
odpocznijodpocznijmyodpocznijcieodpoczać
otwórzotwórzmyotwórzcieotworzyć
pokrójpokrójmypokrójciepokroić
postawpostawmypostawciepostawić
powiedzpowiedzmypowiedzciepowiedzieć
śpijśpijmyśpijcieśpać
usiądźusiądźmyusiądźcieusiąść
weźweźmyweźciewziąć
wstańwstańmywstańciewstać
wykąp sięwykąpmy sięwykąpcie sięwykąpać się
wypełnijwypełnijmywypełnijciewypełnić
zacznijzacznijmyzacznijciezacząć
załatwzałatwmyzałatwciezałatwić
zamknijzamknijmyzamknijciezamknąć
zapnijzapnijmyzapnijciezapiąć
zdecyduj sięzdecydujmy sięzdecydujcie sięzdecydować się
zdejmijzdejmijmyzdejmijciezdjąć
znajdźznajdźmyznajdźcieznaleźć
zrozumzrozummyzrozumciezrozumieć
żartujżartujmyżartujcieżartować

Образование прилагательных и наречий от названий стран в польском языке

Прилагательные от названий стран в польском языке образуются при помощи суффиксов:  

-ski, -(ij/yj)ski, -(ań)ski, -cki, -dzki

Например:

Białoruś – białoruski

Szkocja – szkocki

Rosja – rosyjski

Szwecja – szwedzki

Ameryka – amerykański

Japonia – japoński

Наречия образуются от прилагательных при помощи приставки po, которая пишется раздельно и суффикса -u

białoruski – po białorusku

rosyjski – po rosyjsku

amerykański – po amerikańsku

Прилагательные и наречия от названий стран в польском языке

Białoruśbiałoruskipo białorusku
Ukrainaukraińskipo ukraińsku
Estoniaestońskipo estońsku
Łotwałotewskipo łotewsku
Wielka Brytaniabrytyjskipo brytyjsku
Angliaangielskipo angielsku
Szkocjaszkockipo szkocku
Irlandiairlandzkipo irlandzku
Norwegianorweskipo norwesku
Szwecjaszwedzkipo szwedzku
Finlandiafińskipo fińsku
Niderlandyniderlandzkipo niderlandzku
Daniaduńskipo duńsku
Niemcyniemieckipo niemiecku
Austriaaustriackipo austriacku
Szwajcariaszwajcarskipo szwajcarsku
Czechyczeskipo czesku
Słowacjasłowackipo słowacku
Węgrywęgierskipo węgiersku
Francjafrancuskipo francusku
Hiszpaniahiszpańskipo hiszpańsku
Polskapolskipo polsku
Portugaliaportugalskipo portugalsku
Włochywłoskipo włosku
Chorwacjachorwackipo chorwacku
Bułgariabułgarskipo bułgarsku
Macedoniamacedońskipo macedońsku
Mołdawiamołdawskipo mołdawsku
Grecjagreckipo grecku
Albaniaalbańskipo albańsku
Turcjatureckipo turecku
Amerykaamerykańskipo amerykańsku
Meksykmeksykańskipo meksykańsku
Kubakubańskipo kubańsku
Brazyliabrazylijskipo brazylijsku
Argentynaargentyńskipo argentyńsku
Zjednoczone Emiraty Arabskiearabskipo arabsku
Japoniajapońskipo japońsku
Koreakoreańskipo koreańsku
Australiaaustralijskipo australijsku

Названия языков и фраза «говорить по…» – mówię po.. в польском языке

język angielskiанглийский языкmówię po angielskuговорю по-английски
język chińskiкитайский языкmówię po chińskuговорю по-китайски
język czeskiчешский языкmówię po czeskuговорю по-чешски
język francuskiфранцузский языкmówię po francuskuговорю по-французски
język hiszpańskiиспанский языкmówię po hiszpańskuговорю по-испански
język japońskiяпонский языкmówię po japońskuговорю по-японски
język litewskiлитовский языкmówię po litewskuговорю по-литовски
język niemieckiнемецкий языкmówię po niemieckuговорю по-немецки
język polskiпольский языкmówię po polskuговорю по-польски
język rosyjskiрусский языкmówię po rosyjsku говорю по-русски
język słowackiсловацкий языкmówię po słowackuговорю по-словацки
język ukraińskiукраинский языкmówię po ukraińskuговорю по-украински
język włoskiитальянский языкmówię po włoskuговорю по-итальянски

Пассивные (страдательные) причастия в польском языке

Примеры страдательных причастий: noszony – ношенный, czytany – читанный

Страдательное причастие образуется при помощи суффиксов -n-, -on-, -t- и склоняется как прилагательное.

Суффикс -n- используется, если основа глагола заканчивается на гласные -а-, -е-.  Суффикс присоединяется к основе прошедшего времени глагола 3-го лица единственного числа:

czytać – czytał – czytany – читанный

widzieć – widział – widziany – виденный

Суффикс -on- характерен для глаголов, основа которых заканчивается на гласные:

-i-, -y- (II спряжение). Суффикс присоединяется к основе глагола настоящего времени 3-го лица множественного числа:

nosić – noszą – noszony – ношенный

suszyć – suszą – suszony – сушенный

согласные ś, ź. Суффикс присоединяется к основе глагола настоящего времени 3-го лица единственного числа:

nieść – niesie – niesiony – несенный

wieźć – wiezie – wieziony –  везенный

неопределенная форма глагола заканчивается на :

piec – piecze – pieczone – печенный

Суффикс -t- характерен для глаголов, которые имеют гласные -y-, -i-, -u-, относящиеся к корню

Суффикс присоединяется к основе прошедшего времени  3-го лица единственного числа:

myć – mył – myty – мытый

pić – pił – pity – питый

zepsuć – zepsuł – zepsuty – испорченный, сломанный

Суффикс –– при образовании причастия меняется на –nię-, суффикс ą на ę:

zamkć – zamknięty  – запертый

zacząć – zaczęty – начатый


Причастия страдательного залога могут быть использованы как определения существительных.  Тогда они будут склоняться по образцу прилагательных:

umyte dziecko  – umytego dziecka – umytemu dziecku

Польские названия падежей — Przypadki

Przypadek — падеж

  PRZYPADEK PYTANIE
 Именительный Mianownik kto? co?
 Родительный Dopełniacz kogo? czego?
 Дательный Celownik komu? czemu?
 Винительный Biernik kogo? co?
 Творительный Narzędnik kim? czym?
 Предложный Miejscownik (o) kim? czym?
 Звательный Wołacz 

Причастие действительного залога в польском языке — Imiesłów czynny

Примеры причастий действительного залога: czytający – читающий, biorący – берущий

Причастия действительного залога в основном используются в научных и официальных текстах.

В предложениях они могут обозначать добавочное действие, одновременно с основным действием, выраженное глаголом-сказуемым. Причастие не отделяется запятыми.

Zobaczyłem człowiekczytającego gazetę.

Причастия действительного залога в польском языке образуются путем добавления суффикса ąc к основе глагола несовершенного вида 3 лица множественного числа и окончания прилагательного.

czytać – czytają – czytający – читающий

brać – biorą- biorący – берущий

być – będący

Причастия действительного залога в польском языке склоняются как прилагательные:

czytającego człowieka — czytającemu człowiekowi

Причастия действительного залога в польском языке образуют лично-мужские и нелично-мужские формы:

czytający mężczyźni

czytające dziewczyny


В повседневной речи причастие заменяется сложноподчиненным предложением с союзом który

Zobaczyłem człowieka, który czytał gazetę.

Пассивные (страдательные) причастия в польском языке

Прошедшее время глаголов в польском языке — czas przeszły

Глаголы в прошедшем времени в польском языке изменяются по родам, числам, по лицам, а также образуют лично-мужские и нелично-мужские формы: panowie byli, koty były, panie były, wina były, domy były.


Формы прошедшего времени образуются добавление суффиксов прошедшего времени к основе инфинитива:

Единственное числомужской родженский род
1 лицоł + e + m czytałemł + a + m czytałam
2 лицоł + e + ś czytałeśł + a + ś czytałaś
3 лицоł czytałł + a czytała

Для среднего рода существует только одна форма: czytało

Множественное число лично-мужские формынелично-мужские формы
1 лицоl + i + śmy czytaliśmył + y + śmy czytałyśmy
2 лицоl + i + ście czytaliście ł + y + ście czytałyście
3 лицоl + i czytalił + y czytały