Даты в польском языке

Как читать год в дате в польском языке

Числа, обозначающие даты, читаются так:

  • первые две цифры  – как количественные числительные
  • две последние –  как  порядковые числительные

1805 год – tysiąc osiemset piąty rok

1987 год – tysiąc dziewięćset osiemdziesiąty siódmy rok

2009 год – dwa tysiące dziewiąty rok

Как называть даты в польском языке:

Сегодня третье сентября. –  Dziś jest trzeci września.

Порядковое числительное trzeci стоит в мужском роде.

Как сказать о событии, которое наступит в определенный день:

Я еду в Польшу двадцать третьего мая. – Jadę do Polski dwudziestego trzeciego maja. 

Порядковое числительное dwudziestego trzeciego стоит в родительном падеже.

Количественные числительные в польском языке — liczebniki główne

Порядковые числительные в польском языке — Liczebniki porządkowe

Która godzina? — Время в польском языке – часы, минуты, определение времени

Примеры

  • Magnetowid został wynaleziony w tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym trzecim roku.
  • Mrożone jedzenie zostało wynalezione w tysiąc dziewięćset dwudziestym czwartym roku. 
  • Pierwszy komputer pojawił się w tysiąc dziewięćset czterdziestym czwartym roku.
  • Pierwszy rower został skonstruowany w Szkocji w tysiąc osiemset trzydziestym dziewiątym roku.
  • Telefon został wyprodukowany w tysiąc osiemset siedemdziesiątym szóstym roku. 
  • Zapałki zostały wynalezione w tysiąc osiemset osiemdziesiątym piątym roku. 

17.01 Dzisiaj jest siedemnasty  stycznia.

21.02 Dzisiaj jest dwudziesty  pierwszy  lutego.

3.03 Dzisiaj jest trzeci marca. 

19.04 Dzisiaj jest dziewiętnasty  kwietnia. 

6.05 Dzisiaj jest szósty maja.

28.06 Dzisiaj jest dwudziesty  ósmy czerwca. 

15.07 Dzisiaj jest piętnasty lipca.

24.08 Dzisiaj jest dwudziesty  czwarty sierpnia.

7.09 Dzisiaj jest siódmy września. 

10.10 Dzisiaj jest dziesiąty października.

30.11 Dzisiaj jest trzydziesty listopada.

20.12 Dzisiaj jest dwudziesty grudnia. 

Деепричастие в польском языке

Деепричастия в польском языке бывают совершенного и несовершенного вида.

Деепричастия несовершенного вида обозначает действие, происходящее одновременно с основным, выраженным сказуемым:

Patrząc na te piękne kwiaty, myślę o wiośnie. — Глядя на эти прекрасные цветы, я думаю о весне.

Деепричастие совершенного вида выражает действие, происходящее раньше основного, выраженного сказуемым.

Zjadłszy kolację, poszedł na spacer. – Съев ужин, он пошел на прогулку.

Образование деепричастия несовершенного вида

Это деепричастие часто употребляется в инструкции:

Korzystając z tej drukarki, trzeba brać tylko dobry papier. — При использовании этого принтера вам нужно брать только хорошую бумагу.

Деепричастие несовершенного вида образуется от глаголов несовершенного вида при помощи суффикса -ąc-, который добавляется к основе 3-го лица множественного числа настоящего времени

czytać – czytają – czytając – читая

brać – biorą – biorąc – беря

być – będąc

Образование деепричастия совершенного вида

Деепричастия совершенного вида образуются от основы прошедшего времени  глаголов совершенного вида 3 лица единственного числа мужского рода при помощи суффиксов – wszy-, –łszy

суффикс  –wszy– присоединяется к основе на гласный:

przeczytać – przeczytał – przeczytawszy – прочитав

zapomnieć – zapomniał – zapomniawszy – забыв

суффикс  –łszy- присоединяется к основе на согласный:

przynieść – przyniósł – przyniósłszy – принесши

zjeść – zjadł – zjadłszy – съев

Причастие действительного залога в польском языке — Imiesłów czynny

Примеры причастий действительного залога: czytający – читающий, biorący – берущий

Причастия действительного залога в основном используются в научных и официальных текстах.

В предложениях они могут обозначать добавочное действие, одновременно с основным действием, выраженное глаголом-сказуемым. Причастие не отделяется запятыми.

Zobaczyłem człowiekczytającego gazetę.

Причастия действительного залога в польском языке образуются путем добавления суффикса ąc к основе глагола несовершенного вида 3 лица множественного числа и окончания прилагательного.

czytać – czytają – czytający – читающий

brać – biorą- biorący – берущий

być – będący

Причастия действительного залога в польском языке склоняются как прилагательные:

czytającego człowieka — czytającemu człowiekowi

Причастия действительного залога в польском языке образуют лично-мужские и нелично-мужские формы:

czytający mężczyźni

czytające dziewczyny


В повседневной речи причастие заменяется сложноподчиненным предложением с союзом który

Zobaczyłem człowieka, który czytał gazetę.

Пассивные (страдательные) причастия в польском языке

Страдательный залог в польском языке – Strona bierna

В польском языке существуют действительный и страдательный залог.

Действительный залог:

Mieszkańcy Warszawy zbudowali Pałac Kultury i Nauki w 1955 roku. — Жители Варшавы построили дворец культуры и науки в 1955 году.

Страдательный залог:

Pałac Kultury i Nauki został zbudowany w 1955 roku przez mieszkańców Warszawy. — Дворец культуры и науки был построен в 1955 жителями Варшавы.

Образование страдательного залога в польском языке

Причастия несовершенного вида + глагол być в настоящем или прошедшем времени

Te samochody są produkowane w naszym mieście. — Эти автомобили производятся в нашем городе.

Причастия совершенного вида + формы глагола być в настоящем или прошедшем времени — обозначают результат действия

Jestem umyty. – Я умыт.

Причастия совершенного вида + формы глагола zostać  в будущем и прошедшем времени —  обозначают как процесс так и результат

Pałac Kultury i  nauki w Warszawie został zbudowany w 1955 roku. — Дворец культуры и науки в Варшаве был построен в 1995 году.

Предлог przez в страдательном залоге

Если мы хотим указать, кем было совершено действие, употребляется предлог przez

Pałac Kultury i Nauki został zbudowany w 1955 roku przez mieszkańców Warszawy.

Nowy projekt został zrealizowany przez hiszpańskich naukowców.

Nowy telewizor został kupiony przez nas.

Если мы хотим сказать, чем было совершено действие, то нужно использовать творительный падеж

Ten list został napisany długopisem.

Towary zostały przywieziony do sklepsamochodem.

Mianownik rzeczowników męskoosobowych – liczba mnoga

Rodzaj męskoosobowy to rzeczowniki rodzaju męskiego oznaczające osoby płci męskiej lub grupy, w skład których wchodzi przedstawiciel płci męskiej. Używamy do nich zaimka osobowego oni, zaimka wskazującego citamci oraz zaimka pytającego jacy?, którzy?

ONI:  mężczyźni, chłopcy, studenci, lekarze, aktorzy, policjanci, uczniowie, ludzie

– i 
b, d, f, ch, ł, m, n, p, s, t, w, z
– y 
k, g, r, c
– e 
sz, cz, dz, dż, ż, rz, ś, ć, dź, ź, ń, l, j
– owie 
rodzina, tytuł narodowość
t – ci
d – dzi
ch – si
sta- ści
k – cy
g – dzy
r – rzy
ec – cy
ca – cy
anim – anie 
student – studenci
sąsiad – sąsiedzi
mnich – mnisi
artysta – artyści
fizyk – fizycy
kolega – koledzy
aktor – aktorzy
chłopiec – chłopcy
kierowca – kierowcy 
wegetarianin – wegetarianie
Amerykanin – Amerykanie
krakowianin – krakowianie
synowie
królowie
Belgowie

brat – bracia, człowiekludzie, ksiądz – księża, HiszpanHiszpanie, Cygan – Cyganie

końcówki rzeczownika

Именительный падеж — Mianownik — Kto? Co?


Образование лично-мужских форм множественного числа

Лично-мужские формы существительных образуются при помощи окончаний -i, -y, -e, -owie.

-i присоединяется к основам, которые оканчиваются на твердый согласный

chłop – chłopi

diabeł – diabli

Чередование:

d//dzi    sąsiad – sąsiedzi

t//ci        student – studenci

ch//si     mnich – mnisi

st//ści    artysta – artyści

zn//źni    mężczyzna – mężczyźni

При смягчении могут чередоваться гласные:  sąsiad – sąsiedzi

-y присоединяется к основам. которые оканчиваются на g, k, r, а также к основам с с суффиксами -ec и -ca

chłopiec – chłopcy

twórca – twórcy

Чередование:

g//dz  biolog – biolodzy

k//c  Polak – Polacy

r//rz  aktor – aktorzy

-e присоединяется к основам, которые оканчиваются на мягкие или шипящие согласные, а также -c (если –с не находится в составе суффикса –ес или –са)

nauczyciel – nauczyciele

lekarz – lekarze

kibic – kibice

Окончание -owie имеют слова, которые обозначают:

– родственные отношения

syn – synowie

ojciec – ojcowie

– титулы и звания, а также вежливые обращения

profesorprofesorowie

panpanowie

król – królowie

– названия некоторых национальностей

Arab – Arabowie

– некоторые другие слова

uczeń – uczniowie

Сочетание прилагательных, местоимений и числительных с лично-мужскими существительными

Сочетание прилагательных с лично-мужскими существительными


Прилагательные, сочетающиеся с лично-мужскими существительными во множественном числе  имеют окончание i или y

Окончание i

 – основа на твердый согласный, который смягчается

słaby – słabi

wysportowany – wysportowani

Чередование:

ły // li  mały – mali

dy // dzi  młody –  młodzi

ty // ci     pracowity – pracowici

sty // ści    prosty – prości

sny // śni  nowoczesny – nowocześni

sy // si      bosy – bosi

szy // si    większy – więksi

chy // si   cichy – cisi

ży // zi      duży – duzi

sły // śli   dorosły – dorośli

zły // źli   zły – źli

 – основа на мягкий согласный, чередование отсутствует

poprzedni uczeń – poprzedni uczniowie


Окончание y

 – основа на -g-, -k-, -r-

Чередование

k // c    wysoki – wysocy

g // dz  drogi – drodzy

r // rz     chory – chorzy

Окончание y – основа на шипящий  согласный и -c- (кроме ż, sz)

obcy człowiek – obcy ludzie


Чередование гласных звуков

o//e   zmęczony – zmęczeni


Лично-мужские формы числительных и местоимений

Лично-мужские формы образуют все слова, которые изменяются так же, как прилагательные.

  1. порядковые числительные: pierwszy – pierwsi, drugi – drudzy, trzeci – trzeci
  2. притяжательные местоимения: mój – moi, twój – twoi, swój – swoi, nasz – nasi, wasz – wasi
  3. указательные местоимения: ten – ci, tamten – tamci
  4. определительные и вопросительные местоимения, также играющие роль союзных слов: który – którzy, czyj – czyi, jaki – jacy, taki – tacy
  5. неопределенные местоимения,  у которых к лично-мужской форме добавляется частица -ś-: jakiś – jacyś, któryś – którzyś, czyjś – czyiś

Степени сравнения прилагательных в польском языке

Формы степеней сравнения прилагательных образуются от качественных прилагательныхКачественные прилагательные означают какой-то признак, качество предмета:

biały, nowy, młody

Степень сравнения прилагательных в польском языке бывает сравнительная и превосходная.

Сравнительная степень сравнения прилагательных в польском языке

Сравнительная степень образуется при помощи суффиксов -sz-, -ejsz-

Суффикс -sz-  если основа заканчивается на одиночный согласный

młody – młodszy

stary – starszy

Суффикс -ejsz- если в конце корня слова несколько согласных

ciepły – cieplejszy

czarny – czarnejszy

У прилагательных с суффиксами -k-, -ek-, -ok- сравнительная степень образуется от корня, суффикс при этом исчезает

słodki – słodszy

daleki – dalszy

szeroki – szerszy

Чередования в корне слова:

 s // ż wysoki wyższy выше
 g // ż drogi droższy дороже
 ł // lmiły milszy милее
 n // ń cienki cieńszy тоньше
 r // rz ostry ostrzejszy острее
 st // ść gęsty gęśćiejszy гуще
 sł // śl dorosły doroślejszy взрослее
 sn // śń jasny jaśńiejszy светлее
 a // e biały bielszy белее
 o // e wesoły weselszy веселее
 ą // ę wąski węższy уже

Исключения:

lekki – lżejszy легче

Прилагательные, которые образуют формы от другого корня:

dobry – lepszy

mały – mniejszy

zły – gorzy

wielki, dużywiększy

Прилагательные иноязычного происхождения и образованные от наречий образуют степени сравнения при помощи наречия bardziej:

chorobliwy – bardziej chorobliwy

interesujący – bardziej interesujący

Так же в эту группу входят:

chory – bardziej chory

zielony – bardziej zielony

gorzki – bardziej gorzki

Превосходная степень прилагательных в польском языке

Превосходная степень прилагательных в польском языке образуется от сравнительной путем добавления приставки naj-

nowy – nowszy – najnowszy

lekki – lżejszy – najlżejszy

mały – mniejszy – najmniejszy

Прилагательные, образующие сравнительную степень при помощи наречия bardziej, образуют форму превосходной степени при помощи наречия najbardziej

chorobliwy – bardziej chorobliwy  – najbardziej chorobliwy

interesujący – bardziej interesujący  – najbardziej interesujący

Прилагательные в превосходной степени изменяются по родам, числам и падежам.

Jeszcze nie czytałem najnowszej książki tego pisarza.

Примеры употребления превосходной степени прилагательных

  • Wybrałaś najdroższe buty w tym sklepie.
  • Nowy Jork jest jednym z największych miast na świecie.
  • To najmodniejszy fason w tym roku.
  • Janek jest najzdolniejszym uczniem w naszej klasie.
  • To jest najpiękniejsza bluzka w mojej  szafie.
  • Tomek Nowak jest jednym z najambitniejszych studentów na naszym wydziale.
  • Mama powiedziała, że ta sukienka jest najbardziej gustowna ze wszystich moich strojów.
  • Ubiegły rok był najzimniejszy ze wszystkich lat.
  • Ten stary płaszcz był kiedyś jednym z najbardziej eleganckich płaszczy.
  • Adam Mickiewicz jest najbardziej znany ze wszystkich polskich pisarzy.
  • Niestety, to największy rozmiar.
  • Myślę, że język polski jest najtrudniejszy ze wszystkich języków.
  • Tomek! Kupiłeś najgorszy garnitur ze wszystkich garniturów na świecie.

Сравнительные степени польских прилагательных можно найти на этом сайте: http://stopniowanie.net/

Образование существительных женского рода в польском языке

Большинство существительных женского рода, обозначающих профессию и родство образуются от существительных мужского рода при помощи суффиксов и окончаний:

-ka lekarz lekarka врач
 -ica bratanek bratanica племянница
 -ankaRosjanin Rosjanka россиянка
 -ni (-ini, -yni) pan pani пани
 чередование:   
 rz//r malarz malarka художница
 g//ż kolega koleżanka подруга
 k//cz śpiewak śpiewaczka певица

dyrektor – обозначает как лицо мужского, так и женского пола

Примеры

 kolega koleżanka подруга
 kot kotka кошка
 kuzyn kuzynka кузина
 nauczyciel nauczycielka учительница
 pasażer pasażerka пассажирка
 Polak Polka полька
 policjant policjantka полицеский
 sąsiad sąsiadka соседка
 siostrzeniec siostrzenica племянница
 student studentka студентка
 tancerz tancerka танцовщица
 uczeń uczennica ученица
 wnuk wnuczka внучка
 wykładowca wykładowczyni преподавательница

Образование повелительного наклонения в польском языке – Tryb rozkazujący

Повелительное наклонение единственного числа

Tryb rozkazujący – повелительное наклонение

Примеры

Daj mi spokój!

Nie marnuj mojego czasu!

Nie denerwuj się!

Poczekaj chwilę.

Глаголы 1 и 2 спряжения: повелительное наклонение 2 лица ед. числа  образуется от форм 3 лица единственного числа, сокращаясь до первого согласного

pisać  – pisze – pisz  пиши
brać – bierze – bierz бери
chodzić – chodzi – chodź ходи
leżeć – leży – leż  – лежи

Глаголы 3 спряжения: повелительное наклонение 2 лица ед. числа образуются от формы 3 лица множественного числа, сокращаясь до первого согласного

czytać – czytają – czytaj   читай
powiedzieć – powiedzą – powiedz скажи
czekać – czekają – czekaj жди
jeść – jedzą – jedz ешь

Если основа заканчивается на несколько согласных, то при образовании формы повелительного наклонения к ней может добавляться суффикс -ij (-yj)

zacząć – zacznie – zacznij  начни
spać – śpi – śpij  спи

Если основа заканчивается на мягкие звуки b, p, m, w, эти звуки отвердевают

mówić – mówi – mów говори
kupić – kupi – kup купи

Нужно запомнить:

być – bądź – будь
mieć – miej – имей
chcieć – chciej – хоти
stać – stój – стой
wziąć – weź – возьми
zrozumieć – zrozum – пойми

Повелительное наклонение множественного числа

Формы повелительного наклонения 1 лица множественного числа образуются от формы 2 лица единственного числа при помощи -my:

pisz – piszmy давайте будем писать

chodź – chodźmy – давайте пойдем

Формы повелительного наклонения 2 лица множественного числа образуются от формы 2 лица единственного числа при помощи -cie:

pisz – piszcie пишите chodź – chodźcie  – пойдите

Отрицательные предложения с повелительным наклонением

В отрицательном предложении с повелительным наклонением глагол совершенного вида изменится на глагол несовершенного вида, а винительный падеж существительного на родительный.

Przeczytaj tę książkę! – Nie czytaj tej książki!

Форма idź в отрицательном предложении меняется на chodź
Idź do domu! – Nie chodź do domu!

Формы повелительного наклонения для некоторых глаголов

инфинитивповелительное наклонение
bawić siębaw się
bićbij
bać siębój się
budowaćbuduj
ciągnąćciągnij
całowaćcałuj
czyścićczyść
daćdaj
interesować sięinteresuj się
iśćidź
jechaćjedź
kochaćkochaj
kłaśćkładź
kraśćkradnij
krzyczećkrzycz
leciećleć
myślećmyśl
nieśćnieś
obejrzećobejrzyj
odpocząćodpocznij
otworzyćotwórz
pokazaćpokaż
poradzićpora
płacićpłać
pamiętaćpamiętaj
pokroićporkrój
postawićpostaw
przemoknąćprzemoknij
przewrócić sięprzewróć się
przypomniećprzypomnij
siadaćsiadaj
szukaćszukaj
sprzedaćsprzedaj
spojrzećspójrz
spytaćspytaj
studiowaćstudiuj
szyćszyj
usiąśćusiądź
wierzyćwierz
wstawaćwstawaj
wracaćwracaj
wpuścićwpuść
wstaćwstań
wykąpać sięwykąp się
wypełnićwypełnij
załatwićzałatw
zamknąćzamknij
zapiąćzapnij
zdjąćzdejmij
znaleźćznajdź
zdecydować sięzdecyduj się
żartowaćżartuj

Формы повелительного наклонения множественного числа некоторых глаголов

bądźbądźmybądźciebyć
bierzbierzmybierzciebrać
bój siębójmy siębójcie siębać się
ciągnijciągnijmyciągnijcieciągnąć
czekajczekajmyczekajcieczekać
czytajczytajmyczytajcieczytać
interesuj sięinteresujmy sięinteresujcie sięinteresować się
przemoknijprzemoknijmyprzemoknijcieprzemoknąć
przewróć sięprzewróćmy sięprzewróćcie sięprzewrócićsię
przypomnijprzypomnijmyprzypomnijcieprzypomnieć
spójrzspójrzmyspójrzciespojrzeć
stójstójmystójciestać
studiujstudiujmystudiujciestudiować
szyjszyjmyszyjcieszyć
jedźjedźmyjedźciejechać
kładźkładźmykładźciekłaść
kradnijkradnijmykradnijciekraść
kupkupmykupciekupić
leżleżmyleżcieleżeć
miejmiejmymiejciemieć
mówmówmymówciemówić
myślmyślmymyślciemyśleć
nieśnieśmynieścienieść
obejrzyjobejrzyjmyobejrzyjcieobejrzeć
odpocznijodpocznijmyodpocznijcieodpoczać
otwórzotwórzmyotwórzcieotworzyć
pokrójpokrójmypokrójciepokroić
postawpostawmypostawciepostawić
powiedzpowiedzmypowiedzciepowiedzieć
śpijśpijmyśpijcieśpać
usiądźusiądźmyusiądźcieusiąść
weźweźmyweźciewziąć
wstańwstańmywstańciewstać
wykąp sięwykąpmy sięwykąpcie sięwykąpać się
wypełnijwypełnijmywypełnijciewypełnić
zacznijzacznijmyzacznijciezacząć
załatwzałatwmyzałatwciezałatwić
zamknijzamknijmyzamknijciezamknąć
zapnijzapnijmyzapnijciezapiąć
zdecyduj sięzdecydujmy sięzdecydujcie sięzdecydować się
zdejmijzdejmijmyzdejmijciezdjąć
znajdźznajdźmyznajdźcieznaleźć
zrozumzrozummyzrozumciezrozumieć
żartujżartujmyżartujcieżartować

Будущее время глаголов в польском языке

Способы образования будущего времени глаголов несовершенного вида

Будущее временя в польском языке может образовываться двумя способами. Оба способа абсолютно равноправные.

1 способ

формы глагола być в будущем времени + неопределенная форма глагола

 będę pisać będziemy pisać
 będziesz pisać będziecie pisać
 będzie pisać będą pisać

Czy będziesz pisać nową książkę?

2 способ

Формы глагола być в будущем времени  + формы глагола 3 лица прошедшего времени

 мужской род женский род лично-мужские формы нелично-мужские формы
 będę pisał będę pisała będziemy pisali będziemy pisały
 będziesz pisał będziesz pisała będziecie pisali będziecie pisały
 będzie pisał będzie pisała będą pisali będą pisały

Czy będziesz pisał nową książkę?